Peuë makna uroë 17 Agustus njoë keu geutanjoë Atjèh?

Padum-padum uroë treuk 17 Agustus ka rhap trôih. Bak uroë njan, di Atjèh, uléh Republik Indonesia, djipaksa bandum ureuëng djak tarék bandira mirah putéh, djak tabék bandira njan, djak peurajek-rajek uroë 17 Agustus njan, sibagoë uroë keumeunangan RI ka meuhasé djitipèë bangsa Atjèh dan bandum bangsa-bangsa Melaju, njang baroë kon na djimijub peundjadjahan Hindia Beulanda, bak uroë 17 Agustus 1945, ka rhôt djimijub peundjadjahan Republik Indonesia, ukeuë njoë ta singkat mantong deungon RI.Peuë makna uroë 17 Agustus njoë keu geutanjoë Atjèh?
Uroë njan nakeuh uroë njang seudéh that keu geutanjoë Atjèh, uroë malang, uroë njang hina, sabab bak uroë 17 Agustus njan keuh, uroë geutanjoë Atjèh keunong taki, keuneung peungeut, keunong tipèë bak RI, Indonesia. Bak uroë njan keuh Sukarno djipeunjata, Atjèh ka djeuët keu lamiët Indonesia.
Deungon tadjak tabék bandira Indonesia, mirah putéh, mumakna geutanjoë ka ta meungaku droëteuh djeuët keu bangsa Indonesia, njang hana meu asai-usui, hana mupat sapat. Ka tadjak djôk Nanggroë Atjèh keu Republik Indonesia deungon hana pajah djimuprang. Peuë njang ka geupeutheun uléh Endatu geutanjoë djameun, nibak Beulanda, nibak Djeupang ka tadjôk bulat-bulat keu RI. Darah Endatu geutanjoë njang ka meutabu ban siluruh Atjèh, dan manjèt para sjuhada bangsa Atjèh njang ka meugulé, maté sjahid bak geupeutheun nanggroë Atjèh keu geutanjoë aneuk tjutjo geuh, ka sia-sia.
Perdjuangan dan keureubeuën njang ka neubri lé droë-droëneuhnjan bandum hana mumakna lé sapeuë keu geutanjoë. Keubit geutanjoë keuturunan Atjèh uroë njoë ka teumeureuka keu Endatu teuh. Sipatôt djih bak uroë 17 Agustus njan geutanjoë bandum bangsa Atjèh patôt ta moë, ta ba-e, ta peudeuh rasa meunjeusai dan tèëbat geutanjoë. Pakon djeuët geutanjoë dép nan bangai, ka tadjôk mantong nanggroë Atjèh meutuah njoë keu Republik Indonesia, deungon hana ôseuha ta peutheun beuthat deungon meusibak bak padé pih.
Deungon tadjak tarék bandira mirah putih RI, mumakna, geutanjoë Atjèh ka gadoh keubangsaan teuh, ka gadoh nanggroë teuh, ka gadoh marwah teuh, ka gadoh identitet teuh. Nanggroë dan bangsa Atjèh hana lé lam peuta dônja. Nanggroë Atjèh ka djeuët keu propinsi RI, wilajah peundjadjahan RI. Deungon ta meungaku droëteuh sibagoë bangsa Indonesia, maka hana lé hak geutanjoë ateuëh nanggroë droëteuh, handjeuët lé ta peuduëk-peudong, kri njang meuheut dan njang got keu droëteuh keu bangsa Atjèh.
Geutanjoë Atjèh kon lé ureuëng Po nanggroë Atjèh, meutapi ka meutuka. Ureuëng Po nanggroë Atjèh njoë nakeuh RI. Peuë mantong njang ta teumeung peugot di Atjèh, pajah ta djak lakèë izin nibak Djawa di Djakareuta. Tjara hudép geutanjoë pih ka pajah ta ubah, ta peuseusuai lagèë kri njang djimeuheut dan djikeuheundak lé Djakareuta. Ka pajah ta seutot falsafah pungo Pantjasilap RI, tadjak peu-sjarikat falsafah droëteuh, falsafah Islam, tjara hudép Islam. dst. (End)
(Teupot dari tuléhsan Alm Tgk Hasan di Tiro)